- Rick Wakeman revolutioneerde de rol van het keyboard in de rock door het tot een volwaardig solistisch instrument te verheffen.
- Zijn arsenaal aan keyboards — Minimoog, Mellotron, Hammond, vleugel — definieerde het geluid van de progressieve rock uit de jaren 70.
- Zijn conceptalbums (The Six Wives of Henry VIII, Journey to the Centre of the Earth, King Arthur) combineerden rock, symfonieorkest en koor.
- De show King Arthur on Ice in Wembley in 1975 blijft een van de meest krankzinnige concerten in de geschiedenis van de rock.
De eerste keer dat ik Roundabout van Yes hoorde, vroeg ik me af: “Wat is dat voor instrument dat klinkt als een heel orkest?” Het antwoord was Rick Wakeman en zijn muur van keyboards. Die man in een gouden cape omringd door synthesizers bewees dat het keyboard kon wedijveren met de elektrische gitaar. Een terugblik op een toetsenist wiens overdaad alleen geëvenaard wordt door zijn talent.
Van het Royal College of Music naar legendarische sessies
Geboren op 18 mei 1949 in Perivale, in het westen van Londen, begon Rick Wakeman op vijfjarige leeftijd met piano en op twaalfjarige leeftijd met orgel. Hij ging naar het prestigieuze Royal College of Music, maar de colleges konden niet op tegen de roep van de studio. Al snel maakte hij naam als sessiemuzikant onder de bijnaam “One Take Wakeman” — omdat hij maar één opname nodig had.
Zijn lijst met samenwerkingen is duizelingwekkend: David Bowie (hij speelt de Mellotron op Space Oddity), T.Rex, Elton John, Cat Stevens, Lou Reed… Nog voordat hij een ster werd, had Wakeman al zijn stempel gedrukt op enkele van de meest iconische Britse rockalbums.
Rick Wakeman kocht zijn eerste Minimoog voor de helft van de prijs van acteur Jack Wild (de Dodger in Oliver!), die dacht dat het instrument defect was omdat het maar één noot tegelijk speelde. Logisch: de Minimoog is een monofone synthesizer — dat is zijn aard, geen fout!
Yes: het keyboard neemt de macht
In 1971 verliet Wakeman de Strawbs om bij Yes te gaan, als vervanger van Tony Kaye die weigerde synthesizers te gebruiken. Op Fragile en later op Close to the Edge bouwde hij een setup waar je van droomt: Hammondorgel, vleugel, Mellotron, elektrische RMI piano en de Minimoog.
Op het podium zat Wakeman midden in zijn fort van keyboards, met een glinsterende cape om zijn schouders. Samen met Keith Emerson (ELP) veranderde hij het keyboard in een solistisch instrument dat elke gitaar kon evenaren. Toen hij voor het eerst zijn Minimoog aansloot tijdens een repetitie met Yes, herinnerde hij zich nog de geschrokken gezichten van de gitaristen en zei: “en ik kan nog harder!”.
Op Close to the Edge bereikt de progrock zijn hoogtepunt. Wakeman verweeft bruisende passages van Hammondorgel, etherische lagen Mellotron en een stuk opgenomen op het kerkorgel van St Giles’ Cripplegate in Londen.
Soloalbums: wanneer overdaad een kunst wordt
Naast Yes tekende Wakeman bij A&M voor een solocarrière die alle grenzen zou verleggen. The Six Wives of Henry VIII (1973) zette de toon: zes muzikale portretten van de vrouwen van Hendrik VIII, gespeeld met een indrukwekkend arsenaal aan keyboards. Het album bereikte de 7e plaats in het Verenigd Koninkrijk en zou ongeveer 15 miljoen exemplaren hebben verkocht. Niet slecht voor een instrumentaal progressief rock album.
Maar het was Journey to the Centre of the Earth (1974) dat alle records verbrak. Live opgenomen in de Royal Festival Hall in Londen, bracht het album het London Symphony Orchestra, het English Chamber Choir en het English Rock Ensemble samen. Op het podium jongleerde Wakeman met drie Mellotrons, twee Minimoogs, een vleugel, een Hammond, een Fender Rhodes en een Hohner clavinet. Het album bereikte de nummer één positie in het VK en verkocht meer dan 12 miljoen exemplaren.
Als je de klanken van de Mellotron wilt ervaren zonder de hoofdprijs te betalen, is de Mellotron M4000D een compacte digitale versie met 100 geluiden die zijn opgenomen van de originele banden. De strijkers- en koortexturen die de prog legendarisch maakten, zitten erin.
King Arthur on Ice: totale waanzin
En dan is er nog The Myths and Legends of King Arthur (1975). Gecomponeerd terwijl Wakeman herstelde van hartaanvallen op slechts 25-jarige leeftijd, is het album een monument van orkestrale progressieve rock. Maar het was de live uitvoering die het legendarisch maakte.
In mei 1975 wilde Wakeman King Arthur spelen in de Wembley Arena. Probleem: er lag al een ijsbaan. Zijn reactie? “Prima, dan doen we het op het ijs!”. Drie avonden achter elkaar voor uitverkochte zalen speelde de toetsenist omringd door schaatsers verkleed als ridders, een orkest en rookmachines die een mist creëerden zo dicht dat de schaatsers elkaar kwijtraakten. Zijn cape bleef haken in een verhoogde synthesizer, waardoor hij in het luchtledige bungelde. Absolute chaos — en een bepalend moment in de rockshowgeschiedenis.
De recensies waren gemengd en de show maakte verlies, maar Wakeman trok zich er niets van aan: “27.000 mensen hebben deze drie concerten gezien, maar ik wed dat er 127.000 zijn die beweren erbij te zijn geweest.”
Om het geluidseffect van Rick Wakeman te begrijpen, luister Close to the Edge van Yes met een koptelefoon. Focus op het middengedeelte: je hoort hoe hij Hammond, Mellotron en kerkorgel over elkaar legt om een bijna orkestrale textuur te creëren met alleen keyboards.
Een uitzonderlijk arsenaal aan keyboards
Als we het over Wakeman hebben, kunnen we de materie niet negeren. De man heeft honderden keyboards bezeten gedurende zijn carrière — hij schat zijn huidige collectie op een vijftigtal instrumenten. Hier zijn de pijlers van zijn setup:
- Minimoog: zijn favoriete wapen voor solo’s. Een monofone analoge synth met een ladder lowpass filter dat een vet en scherp geluid produceert tegelijk.
- Mellotron: deze voorloper van de sampler gebruikt magnetische banden om geluiden van strijkers, koren en fluiten na te bootsen. Dit etherische timbre werd het handelsmerk van de prog.
- Hammondorgel: de rockbasis van het Wakeman-geluid, met zijn natuurlijke overdrive en harmonische trekstangen.
- Vleugel: klassiek opgeleid, Wakeman heeft de akoestische piano nooit losgelaten.
- Korg: een bijzondere relatie sinds de jaren 70 — hij was een van de eerste westerse artiesten die werd uitgenodigd in de fabrieken van het merk.
Droom je van een authentiek Moog-geluid? De Minimoog Model D editie 2022 is een getrouwe heruitgave van het origineel met dedicated LFO, MIDI en velocity. Voor een toegankelijker budget, ontdek de analoge synthesizers die Woodbrass aanbiedt.
Na de prog: een carrière met duizend gezichten
Het einde van de jaren 70, met de opkomst van punk, had Wakeman kunnen begraven. Maar de man erkent zelf dat de progrock te pompeus was geworden. En hij herinnert zich graag dat hij de Tubes ontdekte, een proto-punk band uit Californië — niet bepaald het cv dat je zou verwachten van een “prog-dinosaurus”.
Zijn carrière na de jaren 70 is ongelooflijk productief: bijna 120 soloalbums, soundtracks, new age albums en zelfs een carrière als komiek in Engeland. In 2017 werd hij opgenomen in de Rock and Roll Hall of Fame met Yes, en zijn toespraak is een van de grappigste ooit tijdens de ceremonie. In 2020 markeert The Red Planet een terugkeer naar de roots met een conceptalbum van instrumentale progrock waarin de Minimoog weer centraal staat.
Een nalatenschap die nog steeds weerklinkt
Rick Wakeman speelde niet zomaar keyboard — hij herontdekte wat dit instrument kon betekenen in de rock. Voor hem stond de toetsenist op de achtergrond. Na hem is het onmogelijk de kracht van een Minimoog of een Mellotron die tot het uiterste worden gedreven te negeren. Of je nu fan bent van prog of gewoon nieuwsgierig, het universum van Wakeman is het ontdekken waard.
