Mastering engineer en muzikante, Emilie Daelemans heeft haar weg opgebouwd door praktijk en geduld. Ze kwam in de muziek via de drums, maar werd daarna aangetrokken door het maken van geluid. Ze heeft zich gevormd door dagelijks contact met studio's, vooral bij Studios Ferber in Parijs, voordat ze een tijd in New York werkte en daarna voor zichzelf begon. Ze is drummer en bassist en speelt nog steeds in een band.
In deze aflevering vertelt ze wat haar roeping heeft aangewakkerd, over haar jaren als assistent die haar, zegt ze, het belangrijkste van haar vak hebben geleerd, en over wat het echt betekent om een project te masteren. Het gaat vooral om luisteren, over de plaats die analoog krijgt ten opzichte van digitaal, over het langzaam opbouwen van legitimiteit, en over de verantwoordelijkheid, zowel technisch als artistiek, die je draagt als je de laatste hand legt aan het werk van anderen.
Emilie Daelemans – Mastering engineer
Zolang je je kunt herinneren, wat zijn je eerste herinneringen aan muziek?
Ik ben niet opgegroeid in een erg muzikale omgeving. Mijn ouders hielden van muziek, maar het was geen grote passie. Er was niet echt muzikale praktijk om me heen, geen platen die constant draaiden, geen mensen die speelden.
De klik kwam toen ik mijn zus gitaar zag spelen op het podium, bij een muziekschool. Toen dacht ik: ik wil drums gaan spelen. Ik ben ermee begonnen en heb zeven jaar les gehad. Dat was mijn eerste echte ingang tot muziek, en het is nooit meer weggegaan.
Je bent dus begonnen met het instrument.
Ja. Drums, ook bas. En ik speel nog steeds. Ik ben muzikant, ik heb een band.
Hoe ging de overgang van muziek maken naar interesse in geluid?
Best snel raakte ik geïnteresseerd in geluid in brede zin: geluidsopname, opnemen, hoe muziek wordt gemaakt. Ik vond het leuk om te knutselen, op te nemen met muzikale vrienden, te proberen te begrijpen hoe het werkte.
Al vroeg wist ik dat ik wilde proberen in dit vak te werken. Iets doen met geluid. Daarom koos ik na mijn eindexamen voor een studie geluidstechniek. Tijdens die studie ontdekte ik mastering, en dat vond ik erg leuk.
Mastering is een vrij ondoorzichtig vakgebied, moeilijk toegankelijk.
Ja, en dat is nog steeds zo. Er zijn heel weinig scholen, heel weinig directe overdracht. Weinig studio's nemen stagiairs aan. Het is een vak dat je moeilijk leert, vaak door ervaring.
Na mijn studie was ik assistent in een Parijse studio, bij Studios Ferber, gedurende meerdere jaren. Daarna ben ik naar New York gegaan voor een stage van drie maanden mastering. Toen ben ik teruggekeerd naar Parijs, waar ik mijn eigen masterings begon te doen.
De jaren als assistent bij Studios Ferber lijken cruciaal in je loopbaan.
Helemaal. Assistent zijn heeft me, zou ik zeggen, 80 tot 85% geleerd van wat ik nu weet om dit vak uit te oefenen. Daar heb ik leren luisteren.
Luisteren is iets wat je niet uit boeken leert. Het kost tijd. Dagelijks met geluidsingenieurs omgaan, observeren, horen, vergelijken, begrijpen. Dat is volgens mij de enige echte school.
De positie van assistent is ook een bijzondere rol.
Het is een veeleisende rol. Het vraagt enorme precisie. De werktijden zijn lastig, het tempo is intens. Er wordt technisch veel van je gevraagd, soms meer dan mensen denken.
Je moet aan heel uiteenlopende verzoeken voldoen, soms urgent, soms vaag. En tegelijk moet je leren, afstand nemen, observeren wat er om je heen gebeurt. Als je assistent bent zonder te proberen te begrijpen, zonder oplettend te zijn, heeft het weinig zin.
Het is een leerproces dat zowel menselijk als technisch is.
Ja. Je leert precisie, geduld, verantwoordelijkheid. Je leert ook soms zwijgen, eerst luisteren voordat je iets doet. Dat bouwt een heel stevige basis.
Wanneer voelde je dat muziek niet alleen plezier zou zijn, maar een beroep?
Best vroeg. Al op de middelbare school wist ik dat ik wilde proberen in de muziek te werken. Ik dacht dat ik het zou betreuren als ik het niet probeerde.
Ik heb het altijd heel serieus genomen, ook al bleef het een passie. Het was nooit "gewoon voor de lol". Er was altijd die persoonlijke eis.
Mastering blijft een weinig begrepen vak. Hoe leg je het simpel uit?
Veel mensen weten dat mastering dient om een album homogeen te maken, om het afspeelbaar te maken, om het "sterker" te maken. Maar ze weten niet echt hoe het werkt, welke tools worden gebruikt, of er een artistiek aspect is.
Ik zou mastering definiëren als de laatste stap die de globale kleur van een project afrondt. Het wordt vaak vergeleken met kleurcorrectie in beeld, en ik vind die vergelijking best treffend. Het is het moment waarop je de puntjes op de i zet, de laatste laklaag aanbrengt, de uiteindelijke glans.
Is het een vakgebied waarin je je snel legitiem voelt?
Nee, helemaal niet. Legitimiteit groeit heel geleidelijk. Persoonlijk weet ik niet of er een precies moment was. Het kost tijd.
Je moet jezelf vaak in vraag stellen, testen, proberen, fouten maken. En dan zie je beetje bij beetje dat wat je doet werkt, dat mensen je werk waarderen, dat het technisch klopt. Dan begin je jezelf te vertrouwen.
Er is geen officieel stempel dat zegt: "je bent mastering engineer". Een eigen studio hebben, regelmatig werken, projecten opleveren, dat alles draagt bij aan het opbouwen van die legitimiteit. Zoals in veel beroepen moet je op een gegeven moment kunnen zeggen dat wat je doet waarde heeft.
Hoe zou je je relatie met de tools omschrijven, tussen analoog en digitaal?
Ik werk met een mix van beide. Digitaal is enorm geëvolueerd. Plugins zijn erg krachtig, heel precies, toegankelijk. Ze maken dingen mogelijk die analoog niet altijd kan.
Maar ik blijf erg gehecht aan analoog vanwege het gevoel. Omdat je niet kijkt, maar luistert. Ik werk met het scherm aan de zijkant, zodat ik me niet laat leiden door grafieken of cijfers.
Ik denk echt dat het verschil niet zozeer in het gereedschap zit, maar in de aandacht die je aan het luisteren besteedt.
Welke verantwoordelijkheid voel je als mastering engineer?
Er is een artistieke en emotionele verantwoordelijkheid. Artiesten komen ook voor een gevoeligheid, niet alleen voor een technische standaard.
Je moet uiteraard hun universum en esthetiek respecteren, maar ik denk dat je niet bang moet zijn om iets voor te stellen. Om te zeggen: "Hier is een gedurfde versie, en hier een meer genormeerde." Daarna is de keuze aan hen.
Welk advies zou je geven aan iemand die zich vandaag op mastering wil richten?
Leer zoveel mogelijk, blijf nieuwsgierig, stel vragen, sta open. En houd vol. Het is een lang traject, soms moeilijk, maar het is de moeite waard.
Magische kaart: als je het volgende album van een artiest naar keuze mocht masteren?
Ik heb al het geluk gehad om aan albums te werken van artiesten die ik erg waardeer. Maar ik zou heel graag met Andy Shauf werken. Of ook met Cate Le Bon.
Laatste magische kaart: je studio overal ter wereld kunnen neerzetten.
Zonder twijfel, midden in de bergen. In een chalet, in alle rust. De Alpen zijn perfect voor mij.
